Ludzie pragną czasami się rozstawać, żeby móc tęsknić, czekać i cieszyć się z powrotem.
czy przy powt�rnym badaniu te same osoby wyka�� taki sam poziom zdolno�ci. Teoretycy test�w rozwi�zuj� ten problem przede wszystkim przez obliczanie wsp�czynnika korelacji pomi�dzy wynikami pierwszego badania i drugiego, wykonanego na tych samych osobach w innym czasie (test-retest relidbility). Przy wsp�czynniku korelacji wynosz�cym +0,80 do +0,90 itest uwa�a si� za "rzetelny", t j. dostatecznie stabilny, aby mo�na by�o polega� na pomiarach wykonanych za pomoc� niego. Sprawa ustalenia rzetelno�ci testu nie jest jednak prosta, na co wskaza� M. Kreutz (1962, s. 272). Zmienno�� rezultat�w testu zale�y nie tylko od w�a�ciwo�ci samego testu, ale tak�e od szeregu czynnik�w dzia�aj�cych na badanego lub okoliczno�ci niezale�nych ani od testu, ani od eksperymentatora. Wykonanie testu mo�e si� pogorszy�, gdy badany jest zm�czony poprzednio wykonywan� prac�, gdy jest rozdra�niony jak�� spraw� nie wi���c� si� z badaniem, gdy �le czuje si� fizycznie (czynniki A, W formule przytoczonej na s. 37) itd. Wp�yw na wynik maj� r�wnie� okoliczno�ci, w kt�rych rozwi�zuje si� zadanie, osoba samego eksperymentatora, ha�asy dochodz�ce z ulicy lub z s�siedniego pokoju. Badanie sta�o�ci testu metod� korelacji nie potrafi nas uwolni� od tych czynnik�w zmienno�ci, w rezultacie za�, jak wskazuje Kreutz, przy kilkakrotnym powtarzaniu testu i mierzeniu korelacji pierwszego powt�rzenia z drugim, drugiego z trzecim itd., uzyskuje si� nieraz wsp�czynniki bardzo r�ne, co stawia pod znakiem zapytania ca�� t� technik� kontrolowania rzetelno�ci testu.
Nale�y jednak zaznaczy�, �e zadaniem psychologa stosuj�cego test jest upewnienie si�, czy zewn�trzne i wewn�trzne warunki, w jakich pracuje badany, s� optymalne, tylko wtedy bowiem wynik testu mo�e by� wiarygodny. Os�b czuj�cych si� �le, niedysponowanych fizycznie czy psychicznie, nie mo�na bada� testem zdolno�ci, chyba �e mamy do czynienia z osob� psychicznie chor� i chcemy stwierdzi�, jak wp�ywa choroba na aktualny poziom jej sprawno�ci umys�owej. Zwr��my przy tym uwag�, �e du�e baterie test�w, jak np. skala Wechsiera, wykazuj� mimo wszystko znaczn� sta�o�� wynik�w. Z zestawienia podanego przez Shaffera i Laza-rusa (1952, s. 158) wynika, �e wsp�czynniki sta�o�ci dla pe�nej skali Wechsiera, obliczone niezale�nie przez 9 r�nych autor�w dla rozmaitych populacji, os�b normalnych i psychicznie chorych, wahaj� si� w granicach + 0,84 do + 0,91. Wsp�czynniki te dla poszczeg�lnych podtest�w s� na og� ni�sze i bardziej zmienne, najwy�sz� sta�o�� wynik�w wykazuje test Wiadomo�ci i test S�ownika.
Trzeci� cech� poprawnego 4estu^ zdolno�ci jest diagnostyczno�� lub - jak si� cz�ciej m�wi-,ytrafno��". pn�czy to, �e na podstawie wynik�w uzyskanych przez badanego~w"te�cie powinni�my m�c przewidzie� wyniki, jakie uzyska on r�wnie� w sytuacjach �yciowych, pozalaboratoryj-nych. Szereg test�w "analitycznych", kt�re stosowano do badania poszczeg�lnych zdolno�ci, takich jak np. zdolno�� kombinowania (test Masselona,
93